مشخصات طرح

صفحه نخست /بررسی پاسخگویی نظام سلامت و ...
عنوان
بررسی پاسخگویی نظام سلامت و اهمیت آن از دیدگاه افراد دارای معلولیت و عوامل مرتبط با آن در استان کردستان در سال 1399
نوع پژوهش طرح تحقیقاتی
کلیدواژه‌ها
پاسخگویی، معلولیت، استقلال، حق انتخاب
چکیده بر اساس گزارش سال 2000 سازمان بهداشت جهانی، "پاسخگویی نظام سلامت" در کنار "حفظ و ارتقای سلامت" و "مشارکت مالی عادلانه در هزینه های سلامت" از اهداف نهایی نظام سلامت هستند(1). پاسخگویی، پاسخ به انتظارات منطقی افراد در مورد جنبه های غیربالینی نظام سلامت می باشد. پاسخگویی شامل 8 بعد احترام به شان افراد، توجه سریع، محرمانه ماندن اطلاعات، وضوح ارتباطات، استقلال، حق انتخاب، امکانات رفاهی و دسترسی به حمایت های خانوادگی و اجتماعی است(2). قوانین بین المللی حقوق بشر نیز بر توجه نظام های سلامت به جنبه های غیربالینی خدمات سلامت تاکید دارند. بر خلاف جنبه های بالینی خدمات سلامت که تخصصی است و اکثر بیماران دانش کافی برای ارزیابی کمیت و کیفیت آن را ندارند، بیماران قادر به ارزیابی ابعاد پاسخگویی نظام سلامت هستند و این امر می تواند بر روی سطح رضایت آنان از نظام های سلامت و خدمات ارائه شده توسط آنان بسیار تاثیرگذار باشد(3). مطالعات در ایران بیانگر آن است که پاسخگو بودن نظام سلامت برای بیماران دارای اهمیت بسیار زیادی است(2, 4). بطوریکه در مطالعه رشیدیان و همکاران در ایران بیش از 90% مشارکت کنندگان معتقد بودند که پاسخگویی موضوع بسیار مهمی است و نظام سلامت ایران باید توجه بیشتری به انتظارات غیربالینی مصرف کنندگان خدمات سلامت داشته باشند(4). با توجه به اهمیت موضوع، نظام های سلامت در سراسر جهان در حال جستجوی راه هایی برای بهبود وضعیت پاسخگویی نظام های سلامت خود هستند، چون جزء مسلم افزایش رفاه مردم است(5). از طرفی دیگر افزایش انتظارات مردم از نظام های سلامت فشار جهت ایجاد نظام سلامت پاسخگو را افزایش داده است. در گزارش سال 2000 سازمان بهداشت جهانی، نظام سلامت ایران در بین نظام های سلامت جهان رتبه 100 را داشته و مشابه بسیاری از نظام های سلامت در جهان، دست یابی به پاسخ دهی مناسب بعنوان یک چالش باقی مانده است(1). معلولیت یک پدیده جهانی است و همواره بخشی از جمعیت هر کشوری، به دلایل مختلف دچار معلولیت می شوند. بر اساس آمارهای جهانی در سال 2010 بیش از یک میلیارد نفر از مردم جهان با نوعی از معلولیت زندگی می کردند و سالیانه بیش از 10 میلیون نفر به جمعیت آنان افزوده شده است(6). با توجه به آخرین آمارهای ثبت شده در ایران که مربوط به آبان ماه سال 1390 است از جمعیت کل ایران، حدود 1میلیون و 18 هزار نفر (35/1 درصد) حداقل دارای یک نوع معلولیت هستند(7). افراد دارای معلولیت معمولاً نسبت به افراد بدون معلولیت پیامدهای اجتماعی، روحی و روانی نامطلوب تری را تجربه می کنند و به دلیل معلولیت استقلال، حق انتخاب و شان آنان تهدید و دسترسی به هنگام و سریع آنان به خدمات سلامت محدود می شود. افراد دارای معلولیت در بیشتر جوامع، همواره دچار تبعیض و مشکلات عدیده، روز افزون و مضاعفی در معیشت، دریافت خدمات بهداشتی درمانی، دسترس پذیری و مناسب سازی، تحصیل، اشتغال و مسکن بوده اند(8). همچنین در نظام های سلامت بعضی از جوامع، افراد دارای معلولیت مورد تبعیض و خشونت قرار می گیرند و این امر آن ها را در معرض آسیب های بیشتری قرار می دهد(9). بررسی وضعیت پاسخگویی نظام سلامت بعنوان یکی از اهداف نهایی نظام سلامت(2) از دیدگاه افراد دارای معلولیت می تواند اطلاعات مهمی در اختیار سیاستگذاران، مدیران و ارائه دهندگان خدمات سلامت قرار دهد تا بر اساس آن به ارزیابی وضعیت موجود پاسخگویی نظام سلامت بپردازند و در صورت نیاز بر اساس اطلاعات آن مداخلات مناسبی به منظور بهبود سطح پاسخگویی طراحی کنند. بر اساس بررسی های انجام شده، تا کنون مطالعه در کشور ایران در ارتباط با پاسخگویی نظام سلامت از دیدگاه افراد دارای معلولیت انجام نشده است. بنابراین هدف از این مطالعه بررسی سطح پاسخگویی نظام سلامت و اهمیت آن از دیدگاه افراد دارای معلولیت در استان کردستان می باشد.
پژوهشگران جمال محمودپور (همکار)، جلیل آدابی (همکار)، رامیار رحیمی دره باغ (همکار)، حسین صفری (همکار)، سیروس همت پور (همکار)، امجد محمدی بلبان آباد (مجری)، بختیار پیروزی (مجری اصلی)